Rallyrijder Andreas Mikkelsen: Vond kracht in tegenspoed

Iedereen had het vertrouwen in hem verloren.

Hij was 30 jaar, had WK- en EK-medailles gewonnen en stond aan de top van de internationale rally, maar nu werkte niets meer. In Monte Carlo verloor hij een wiel en moest hij opgeven, in Mexico kreeg hij een lekke band en viel hij uit. Hij was van een winnaar veranderd in iemand die keer op keer verloor in 2018 en 2019. Zelfs zijn naasten die hem al die jaren nauw hebben gevolgd, vroegen hem: 'Is het niet tijd dat je je terugtrekt, Andreas?'

"Ik begon aan mezelf te twijfelen: 'Ben ik het kwijt? Ben ik überhaupt in balans?'", vertelt Andreas Mikkelsen

Hij zit omringd door autobanden en wieldoppen in een werkplaats in de Noorse stad Lier. De geur van rubber en olie vult zijn neusgaten.

"Voor het eerst twijfelde ik aan mezelf. Ik vroeg me af of ze gelijk hadden, dat ik eigenlijk klaar was."

Maar het was op dat moment dat hij een keuze maakte. Hij sloot een overeenkomst met zichzelf. Een overeenkomst die bepalend zou zijn voor zijn toekomstige richting.

In zijn element

De raceoverall is uit. De helm is opgeborgen. De Andreas Mikkelsen die hier zit, in Air Jordans, jeans en een wit overhemd, heeft geen beschermkooi om zich heen zoals in de rallyauto die hij normaal bestuurt. Hier is er geen trainer of navigator van wie hij instructies kan krijgen.

Het is alleen Andreas hier. Hij, die opgroeide in Oslo, die zich richtte op alpineskiën en in het juniorenteam kwam. Hij, die zijn skicarrière moest opgeven vanwege slechte knieën, overstapte naar rally en alles won wat hij zich voornam. Hij, die alle financiële steun verloor na de financiële crisis en zelf moest werken om nieuwe financiering te krijgen. Hij, die zijn ribben heeft gebroken, een klaplong heeft gehad en betrokken was bij een dodelijk ongeval.

Het is alleen hij hier.

Nu is hij al 17 jaar in de wereldtop van rally. Het zijn 17 jaar geweest met ups en downs en constante druk om te presteren. Al 17 jaar vecht hij om de snelste te zijn over de volgende heuveltop en in de scherpe bochten. Hij heeft van elke seconde genoten. Het strijden en vechten voor de overwinning is als een drug voor hem. Hij heeft tegenslagen en mislukkingen omgezet in overwinningen en successen. Hij heeft een grote rallycontract opgezegd, maar is opnieuw teruggekeerd.

Dit heeft geleid tot grotere successen en trofeeën dan hij voor mogelijk hield. En tegelijkertijd tegenslagen, die hij beschrijft als de zwaarste die hij heeft meegemaakt. Maar die hem ook een levensles hebben gegeven die hij niet had willen missen.

"Ik ben altijd extreem positief geweest. Waar anderen problemen zien, zie ik kansen - zelfs als het er somber uitziet. Maar ik heb de angst in de ogen gekeken en overwonnen," zegt hij

De eerste uitdaging 

Hij stond voor zijn eerste uitdaging op 18-jarige leeftijd. Zijn vader, die zijn rallycarrière had gesponsord, had veel geld verloren door de financiële crisis. De boodschap aan Andreas was duidelijk: «Je moet deze investering opgeven en je concentreren op je opleiding».

Het was in de herfst van 2009 tijdens de Noorse rally Rally Larvik. Hij begon goed en lag aan kop. Toen kwam hij over een heuveltop met 140 kilometer per uur. Het asfalt was nat en de auto raakte uit koers. De auto ging van de baan en raakte de 10-jarige Elise. Ze overleed. Terwijl Andreas probeerde zichzelf en zijn gedachten te verzamelen over wat er was gebeurd, kwam Andreas' navigator naar hem toe: «De moeder van het meisje wil graag met je praten». 

"Ik verwachtte dat ik zou worden uitgescholden en toegeschreeuwd, wat ik had geaccepteerd. Maar toen ik oog in oog stond met de moeder van het overleden meisje gebeurde er iets heel anders. Ze gaf me eerst een lange hartverwarmende omhelzing. Daarna hadden we een heel speciaal gesprek dat ik nooit zal vergeten."

Hij pauzeert even voordat hij verdergaat. Zijn blik laat duidelijk zien dat de gebeurtenis nog steeds bij hem zit.

"Ze had net het grootste verdriet ter wereld meegemaakt, maar slaagde erin om een extreme menselijkheid te tonen. «Je mag jezelf nooit de schuld geven van het ongeluk», zei ze. En ik moest beloven door te gaan met de race. De ontmoeting met haar zal altijd een plek in mij hebben. Zonder haar steun had ik mijn carrière niet kunnen voortzetten."

Hij kijkt op met glanzende ogen.

"Sinds die dag heb ik altijd de naam van het meisje «Elise» op mijn helm gehad."

Mentaliteit

Voor buitenstaanders kan het simpel lijken. Je zit in een auto en probeert als eerste de finish te bereiken. Hoe veeleisend kan dat zijn? Andreas kent het antwoord.  

"Rally is een zeer mentaal uitputtende sport. Je zit drie dagen in een auto, waar het 67 graden kan zijn. Je lichaam krijgt klappen en je moet alles extreem snel doen. Rally is de meest risicovolle sport op vier wielen, zonder dezelfde veiligheid rond de baan als bijvoorbeeld in de Formule 1. Je moet zelfvertrouwen en zekerheid hebben bij het maken van keuzes, en dat vereist mentale kracht."

– Hoe ontwikkel je die eigenschappen? 

"Ze zijn in de loop van de tijd opgebouwd. Als ik aan het begin van mijn carrière een ongeluk had, deed ik er drie of vier races over om mijn mentale kracht weer op te bouwen, omdat ik bang was om het opnieuw te doen. Nu kan ik een ongeluk hebben en snel weer mijn juiste spanningsniveau vinden. Ik weet dat het een deel van het spel is en dat ik niet bang hoef te zijn."

– Heb je veel over jezelf geleerd tijdens je carrière?

"Veel. Niet alleen over mijn rijvaardigheden, maar ook over wie ik ben. Waar ik van gemaakt ben. Ik heb ontdekt dat mijn extreme positiviteit goed is, omdat ik altijd een oplossing voor een probleem zie."

De juiste mensen om je heen 

Dan is het goed om iemand te hebben om mee samen te werken. Voor Andreas Mikkelsen is niemand belangrijker dan de man naast hem in de auto: de navigator.

"De juiste mensen om je heen hebben is net zo belangrijk als wat je zelf doet," zegt hij met een vaste blik.

"Eén fout kan fatale gevolgen hebben. Daarom moeten we op elkaar kunnen vertrouwen en vertrouwen hebben. Maar we moeten ook samen kunnen lachen. Als er iets is dat de afgelopen jaren duidelijker voor me is geworden, is het hoe belangrijk het is om plezier te hebben in je werk."

Hij glimlacht. 

"Nu heb ik een nieuwe navigator, Torstein Eriksen. We zijn verschillende types, maar vullen elkaar goed aan. Hoewel ik degene ben die ervan houdt om te concurreren en resultaten te leveren wanneer het er echt toe doet, is hij een type dat gewoon van motorsport houdt. «Vandaag zou het geweldig zijn om rally te rijden», kan hij zeggen. Dat hoor ik graag."

Nog één kans

Terug naar 2019. Het jaar waarin Andreas hoorde dat hij klaar was als rallyrijder. Na twee seizoenen met het Zuid-Koreaanse automerk Hyundai begonnen de donkere gedachten steeds meer ruimte in te nemen.  

"In de auto's van Citroën en Škoda paste ik als een handschoen. Maar mijn rijstijl paste niet in een Hyundai. Je wordt pas echt getest als je langdurig tegenslag ervaart," zegt hij. 

Dat was het moment waarop hij een afspraak met zichzelf maakte. 

"In plaats van mezelf te laten breken, dacht ik: 'Geef me nog één kans, dan zal ik het ze laten zien'. Zet me in een nieuwe auto, en dan zullen jullie me echt zien presteren. En als ik dat niet doe... Dan ben ik klaar."

Hij stapte over naar zijn oude automerk Škoda, zakte een divisie naar WRC2 en begon weer te winnen. In 2021 werd hij zowel Europees als wereldkampioen.

Vertrouw op jezelf

"Als anderen iets kunnen leren van mijn ervaringen, dan moet het zijn: Vertrouw op jezelf. Zelfs als anderen zeggen dat je niet goed genoeg bent, verraad jezelf dan niet. Blijf geloven dat je goed genoeg bent. Dat was cruciaal toen ik in 2019 bijna brak."

– Hoe vind je die kracht?

"Het is moeilijk, vooral wanneer degenen die jou het beste kennen, aan je beginnen te twijfelen. Maar je kent jezelf beter dan wie dan ook. En als je genoeg op jezelf vertrouwt, kun je alle tegenslagen omzetten in succes... Uiteindelijk zal de overwinning ook veel groter aanvoelen."

Nu heeft hij de verantwoordelijkheid voor zijn carrière genomen en is hij zijn eigen manager geworden. Want niemand zal namens hem onderhandelen of met de autofabrikanten praten zoals hijzelf. 

"Dat had ik 10 jaar geleden nooit kunnen doen, toen ik noch de ervaring noch genoeg kennis had om het te doen. Maar als er één ding is dat ik heb geleerd, is het dat een goede kennis van mensen essentieel is. Toen ik deel uitmaakte van Hyundai had ik een teamleider die, terwijl ik naast hem stond, mijn manager sms'jes stuurde over dat hij me moest vragen om het teamuniform aan te trekken. Zo communiceer je niet."

Hij glimlacht en strekt zijn armen uit, zodat ze goed opvallen in de werkplaats. 

"Goede communicatie met de mensen met wie je samenwerkt is cruciaal voor succes. Nu heb ik alle benodigde tools en weet ik wat er nodig is om opnieuw wereldkampioen te worden. En ik kan elke uitdaging die ik onderweg ben tegengekomen daarvoor bedanken."

Dat leerden we van Andreas

1. Vertrouw op jezelf
   Niemand kent jou beter dan jijzelf. 
   
   
2. Wees positief
   Zie mogelijkheden in uitdagingen.
   
   

3. Goede communicatie

   Bouw elkaar op en behoud de goede toon met degenen met wie je werkt. Dat maakt iedereen een beetje beter. 

Fotograaf: Nikolaj Schwaner  

Journalist: Lasse Lønnebotn 

MAN IN THE SHIRT “De eer komt toe aan de man die daadwerkelijk in de arena staat, wiens gezicht wordt geschonden door stof en zweet en bloed” - citaat Theodore Roosevelt in Parijs, 1910. In de portretserie “Man in the Shirt” ontmoet BARONS mensen die zichzelf in het spel en op het spel hebben gezet. Waar vinden ze moed? Wat is het belangrijkste dat ze onderweg hebben geleerd? En wat kunnen wij van hen leren?